Co to jest osteochondroza lędźwiowa i jak ją leczyć?

Prawie 80% mieszkańców naszego kraju cierpi na osteochondrozę lędźwiową, ale tylko połowa z nich szuka pomocy lekarskiej. Głównym objawem choroby jest ból pleców i dolnej części pleców, który może promieniować do kończyn dolnych.

Osteochondroza lędźwiowa występuje równie często zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Wśród chorych przeważają osoby powyżej 30. roku życia.

Co to jest osteochondroza lędźwiowa?

Osteochondroza kręgosłupa lędźwiowego (osteochondroza lędźwiowa) to zmiana zwyrodnieniowo-dystroficzna kręgów i krążków międzykręgowych, która ma długotrwały, przewlekły przebieg i może być powikłana przepukliną międzykręgową, zapaleniem nerwu kulszowego i zespołem ogona końskiego.

Osteochondroza kręgosłupa najczęściej dotyka odcinka lędźwiowego, ponieważ to on ponosi największe obciążenia podczas ruchów, pracy fizycznej lub siedzącego trybu życia.

Odcinek lędźwiowy znajduje się pomiędzy kręgosłupem piersiowym i krzyżowym. Tworzy go pięć masywnych kręgów połączonych krążkami międzykręgowymi.

Krążek międzykręgowy ma kształt dysku i jest zbudowany z tkanki chrzęstnej. W środku krążka znajduje się jądro miazgi otoczone włóknistym pierścieniem.

Krążki międzykręgowe są „amortyzatorami” organizmu, dzięki nim kręgosłup pozostaje elastyczny i mobilny.

Osteochondroza prowadzi do zaburzenia mikrokrążenia i metabolizmu w krążkach międzykręgowych, przez co stają się one mniej elastyczne.

Procesy zwyrodnieniowo-dystroficzne kręgosłupa prowadzą do wysychania krążków międzykręgowych i zmniejszenia ich wysokości.

Ważny! Z biegiem czasu obciążenie pierścienia włóknistego wzrasta i dochodzi do jego pęknięcia, korzenie nerwów rdzeniowych ulegają uciskowi, co powoduje ból.

Przedwczesne leczenie osteochondrozy lędźwiowej prowadzi do upośledzenia ruchomości kręgosłupa i niepełnosprawności pacjenta.

Co prowadzi do pojawienia się osteochondrozy lędźwiowej?

Niemożliwe jest zidentyfikowanie jednej konkretnej przyczyny osteochondrozy lędźwiowej.

Istnieje kilka teorii na temat wystąpienia tej choroby:

• Osteochondroza lędźwiowa występuje z powodu długotrwałego przeciążenia mięśni obręczy lędźwiowej lub ich niedociśnienia. W efekcie zwiększa się obciążenie kręgosłupa, zostaje zakłócone mikrokrążenie i pojawiają się zmiany zwyrodnieniowo-dystroficzne w tkance kostnej i chrzęstnej kręgów oraz krążków międzykręgowych;
• teoria endokrynologiczna implikuje występowanie osteochondrozy na tle zaburzeń gruczołów dokrewnych;
• teoria metabolizmu – zaburzenia metaboliczne, zwłaszcza wapnia;
• teoria dziedziczna – predyspozycje genetyczne do osteochondrozy lędźwiowej;
• teoria autoimmunologiczna zakłada zniszczenie tkanki kostnej i chrzęstnej kręgosłupa przez własny układ odpornościowy;
• teoria systematycznych mikrourazów.

Czynnikami powodującymi zmiany zwyrodnieniowo-dystroficzne w odcinku lędźwiowym kręgosłupa mogą być:

• brak aktywności fizycznej i siedzący, przeważnie siedzący tryb życia (pracownicy biurowi, kierowcy, programiści, kasjerzy);
• długotrwałe przebywanie w jednej pozycji (szwaczki, kelnerzy);
• patologia narządów wydzielania wewnętrznego;
• choroby serca i naczyń;
• choroby układu trawiennego;
• ciężka praca fizyczna (ładowarki, budowniczowie);
• nieprawidłowe podnoszenie ciężarów i ćwiczenia podczas uprawiania sportu;
• choroby autoimmunologiczne i zapalne stawów;
• wrodzone anomalie kręgosłupa;
• stopy płaskostopie i stopy końsko-szpotawe;
• mechaniczne urazy kręgosłupa;
• patologia metaboliczna;
• fizjologiczne starzenie się organizmu;
• nieprawidłowo ukształtowana postawa w dzieciństwie;
• nadwaga i otyłość;
• zła i niezdrowa dieta;
• predyspozycje genetyczne;
• spanie w hamaku, na materacu wodnym, dmuchanym lub w łóżeczku;
• chroniczny stres;
• częsta hipotermia dolnej części pleców.

Klasyfikacja patogenetyczna osteochondrozy lędźwiowej

Przebieg osteochondrozy lędźwiowej można podzielić na następujące etapy:

• etap zmian dystroficznych w krążkach międzykręgowych chrząstki, który charakteryzuje się zwężeniem przestrzeni międzykręgowej;
• etap spondylozy charakteryzuje się uszkodzeniem kilku kręgów kręgosłupa lędźwiowego;
• etap spondyloartrozy – proces rozprzestrzenia się na stawy międzykręgowe, co znacznie ogranicza ruchomość odcinka lędźwiowego kręgosłupa.

Jak objawia się osteochondroza lędźwiowa?

Ciekawy! Objawy osteochondrozy lędźwiowej są różnorodne i często postrzegane są jako choroba narządów jamy brzusznej.

Dlatego konieczne jest dokładne badanie organizmu w celu wykluczenia stanów zagrażających życiu (ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego i inne).

Można zidentyfikować następujące główne objawy choroby:

• kłujący ból w dolnej części pleców, który nasila się przy gwałtownych ruchach i długotrwałym siedzeniu. Leżenie łagodzi ból;
• jednostronny kłujący ból mięśni pośladkowych, który nasila się po ruchach, kaszlu, kichaniu, intensywnym śmiechu. Ulgę przynosi pozycja pozioma po zdrowej stronie lub pozycja kolanowo-łokciowa z poduszką pod brzuchem;
• uczucie bolesnego lumbago w dolnej części pleców, które pojawia się nagle podczas podnoszenia ciężkich przedmiotów lub gwałtownego pochylania ciała do przodu lub do tyłu. Zaostrzenie może niepokoić pacjenta przez kilka dni. Aby zmniejszyć ból, pacjent znajduje się w wymuszonej pozycji leżącej;
• zmniejszenie objętości jednego z pośladków;
• zaburzenia wrażliwości skóry dolnej części pleców i pośladków (drętwienie, mrowienie, pieczenie);
• suchość i przebarwienia skóry (zasinienie) dolnej części pleców i pośladków;
• niedoczynność gruczołów potowych dolnej części pleców i pośladków;
• dysfunkcje układu moczowo-płciowego (dyzuria, moczenie nocne, impotencja).

Diagnostyka osteochondrozy lędźwiowej

Pacjent powinien dokładnie zebrać skargi, wywiad chorobowy i życiowy. Dużą wartość diagnostyczną mają zespoły kliniczne charakterystyczne dla osteochondrozy lędźwiowej, do których należą m.in.:

1. Zespół kręgowy składa się z następujących objawów:

• pojawienie się patologicznych skrzywień kręgosłupa lub wzmocnienie i spłaszczenie krzywizn fizjologicznych (zwiększona lordoza, skolioza lub lordokolioza);
• sztywność kręgosłupa lędźwiowego w wyniku skurczu mięśni przykręgowych;
• ból odcinka lędźwiowego kręgosłupa, który może promieniować do pośladka lub kończyny dolnej;
• ból przy palpacji punktów przykręgowych.
2. Zespół odruchowy występuje na skutek ucisku korzeni nerwowych kręgosłupa lędźwiowego i jest połączeniem następujących objawów:
• intensywny ból w okolicy lędźwiowej oraz w obszarach unerwiających uszczypnięte nerwy;
• „lumbago” w okolicy lędźwiowej, które przynosi pacjentom wiele cierpienia;
• zaburzenia wrażliwości i parestezje obszarów unerwionych przez uszkodzone nerwy (drętwienie, mrowienie, gęsia skórka, pieczenie);
• upośledzona ruchomość kręgosłupa lędźwiowego;
3. Zespół uciskowy jest kliniczną manifestacją ucisku, ucisku korzeni nerwowych nerwów rdzeniowych i naczyń rdzenia kręgowego w otworach międzykręgowych. Nerwy i naczynia mogą być uciskane przez wysunięcie krążków międzykręgowych, osteofity (narośle kości), przepuklinę krążków międzykręgowych (przepuklina Schmorla):

• niedowład i paraliż kończyn dolnych;
• dysfunkcje układu moczowo-płciowego;
• przewlekła mielopatia krążeniowa;
• ucisk ogona końskiego.

Nie zawsze możliwe jest postawienie diagnozy na podstawie tylko jednej skargi pacjenta, dlatego algorytm badania musi koniecznie uwzględniać dodatkowe instrumentalne metody diagnostyczne:

• RTG kręgosłupa lędźwiowego w projekcji czołowej i bocznej. Na zdjęciach rentgenowskich wyraźnie widać zwężenie przestrzeni międzykręgowych i otworów, przepukliny Schmorla, obecność osteofitów (narośli kostnych);
• rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego, który pozwala dokładnie określić lokalizację i zasięg procesu, ucisk rdzenia kręgowego i naczyń krwionośnych, przemieszczenie krążków międzykręgowych i ich przepuklin;
• Tomografię komputerową wykonuje się w tym samym celu, co rezonans magnetyczny. Za pomocą tomografii komputerowej doskonale uwidocznione są elementy tkanek miękkich (mięśnie, naczynia krwionośne, rdzeń kręgowy).

Leczenie osteochondrozy lędźwiowej

Ważne! Osteochondroza kręgosłupa lędźwiowego jest chorobą nieuleczalną.

W jaki sposób i jak leczyć osteochondrozę? Stosując metody konserwatywne i niekonserwatywne, można jedynie złagodzić ból, spowolnić rozwój procesów zwyrodnieniowych i zapobiec powikłaniom. Im szybciej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na utrzymanie ruchu i uniknięcie niepełnosprawności.

Algorytm leczenia osteochondrozy lędźwiowej:

1. Metody konserwatywne:
• terapia lekowa;
• fizjoterapia;
• masaże i automasaż;
• terapia manualna;
• akupunktura;
• fizjoterapia.
2. Leczenie chirurgiczne.

Leczenie farmakologiczne

Głównym celem terapii lekowej jest łagodzenie bólu i stanów zapalnych kręgosłupa i dolnej części pleców. W tym celu przepisywane są następujące grupy leków:

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne mają działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe. Aby wyeliminować negatywny wpływ leków z tej grupy na błonę śluzową żołądka, łączy się je z inhibitorami pompy protonowej;
• leki zwiotczające mięśnie łagodzą skurcze mięśni przykręgowych, zmniejszając w ten sposób ból i zwiększając ruchomość kręgosłupa. Leki te mogą wpływać na mięśnie oddechowe, dlatego są przepisywane pod nadzorem lekarza.
• chondroprotektory, które zawierają składniki tkanki chrzęstnej, przywracają i chronią krążki międzykręgowe i stawy kręgosłupa przed czynnikami negatywnymi;
• glikokortykosteroidy podaje się przykręgowo. Dzięki glikokortykosteroidom występuje długotrwałe działanie przeciwzapalne;
• terapia witaminowa. Szczególne miejsce w leczeniu osteochondrozy lędźwiowej zajmują witaminy z grupy B (B1, B6, B12);
• terapia miejscowa.

Ćwiczenie terapeutyczne

Ćwiczenia terapeutyczne i gimnastyka są przeprowadzane w celu zmniejszenia bólu i wyeliminowania skurczów mięśni.

Ciekawy! W okresie zaostrzenia procesu ulgę przynosi wymuszona pozycja na plecach z małą poduszką pod głową i ugiętymi nogami w stawach biodrowych i kolanowych. Musisz położyć się na twardej powierzchni.

Gdy stan się poprawi, można rozpocząć ćwiczenia z obciążeniami statycznymi i dynamicznymi na różne grupy mięśni pleców, tułowia i kończyn dolnych. Podczas terapii ruchowej w osteochondrozie okolicy lędźwiowej musisz swobodnie oddychać, nie wstrzymuj oddechu.

W okresie remisji można wykonać trakcję kręgosłupa, która pozwala na uwolnienie korzeni nerwów rdzeniowych.

Terapia manualna

Terapia manualna to ręcznie dozowane działanie na mięśnie i kręgi, mające na celu korektę procesów patologicznych w kręgosłupie.

Za pomocą terapii manualnej można wyleczyć kręgosłup i przywrócić prawidłowe położenie kręgów i krążków międzykręgowych.

Ważny! Aby uniknąć urazów kręgosłupa, terapię manualną powinien wykonywać wyłącznie wykwalifikowany i doświadczony kręgarz.

Akupunktura

Metoda akupunktury polega na przykładaniu cienkich igieł do punktów aktywnych, w wyniku czego do krwi przedostają się wewnętrzne opiaty i kortyzol, które działają przeciwzapalnie i przeciwbólowo.

Masaż i automasaż

W masażu wykorzystuje się techniki takie jak głaskanie, rozcieranie i ugniatanie mięśni pleców, okolicy kołnierza, mięśni miednicy i kończyn dolnych.

Fizjoterapia

Metody fizjoterapeutyczne obejmują:

• elektroforeza;
• masaż wibracyjny;
• magnetoterapia;
• balneoterapia
• terapia ultradźwiękowa;
• terapia błotna;
• leczenie promieniowaniem ultrafioletowym.

Decyzja o interwencji chirurgicznej zapada jako ostatnia.

Jednak w przypadku zespołu uporczywego bólu, który można złagodzić lekami przez trzy miesiące, a także w przypadku zespołu ucisku ogona końskiego, dysfunkcji narządów miednicy i postępującego niedowładu stopy, operacja jest obowiązkowa.

Osteochondrozę lędźwiową należy traktować poważnie. Leczenie powinno być prowadzone wyłącznie przez wykwalifikowanych specjalistów, takich jak neurolog, fizjoterapeuta, lekarz fizykoterapii, kręgarz i inni.

Samoleczenie osteochondrozy lędźwiowej może być nie tylko bezużyteczne, ale także niebezpieczne dla zdrowia.